Նոր լիցք եւ բովանդակություն

14:16 Yerevan | 10:16 GMT | Tuesday 6 May 2008

Արմեն Խարազյան

Միջազգայնագետ

Նախագահի ելույթը նոր լիցք, բովանդակություն եւ հեռանկար է տվել Հայաստանում ժողովրդավարական Շարժմանը` հնարավորություն ընձեռելով այն դուրս բերել ետընտրական շրջանակից եւ ուղղորդել քաղաքական պայքարի ու կազմակերպական զարգացման միջնաժամկետ ուղեծիր:

Ելույթի առանցքային գաղափարը Հայ ազգային կոնգրեսի ստեղծումն է: Սա, ինչպես նախագահն ընդգծել է, Հայաստանում ժողովրդավարական Շարժման խնդիրներից, նպատակներից ու արժեքներից բխող առաջարկ է: Այն դեռեւս նախնական փուլում է, եւ ըստ այդմ` բաց քննարկման համար:

Գաղափարի հիմքում կարեւոր միջազգային փորձ կա, որից արժե առանձնացնել երկու օրինակ` Հնդկական ազգային կոնգրեսն ու Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսը: Առաջինը Ջավահարլալ Ներուի եւ Ինդիրա Գանդիի կուսակցությունն է` Հնդկաստանում ազգային-ազատագրական պայքարի ու հանրապետության հիմնադրման ջահակիրը, եւ դրան հաջորդած մի քանի տասնամյակների ընթացքում այդ երկրի ազգային հզորության զարգացման գործում առաջատար դեր խաղացած քաղաքական ուժը: Երկրորդը Նելսոն Մանդելայի կուսակցությունն է, որը գլխավորեց Հարավային Աֆրիկայում ազգային-ազատագրական շարժումը` հասնելով Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում ապարտեիդի վերացմանը, ժողովրդավարության հաստատմանն ու ՀԱՀ-ի միջազգային հեղինակության վերականգնմանը:

Միջազգային փորձի ուսումնասիրումն, իհարկե, Հայաստանում այս գաղափարի հաջողության կարեւոր խթան կլինի: Մյուս կողմից, սակայն, որոշիչը Շարժման` մեր երկրի առանձնահատկություններից բխող մեթոդներն ու սկզբունքներն են, իսկ դրանց մշակումը, փորձարկումն ու արմատավորումն առաջիկայում մեր հիմնական խնդիրներից են լինելու: Այդ ենթատեքստում էլ պետք է դիտել նախագահի ելույթում նշված մեկ այլ գաղափար` ստվերային կառավարության գաղափարը` իբրեւ գործունեության հնարավոր մեթոդ, կամ մասնակցությունը տեղական ու խորհրդարանական ընտրություններին` իբրեւ Շարժման միջնաժամկետ նպատակներից մեկը:

Ելույթի կարեւորագույն պահերից եմ համարում նախագահի կողմից երկու սկզբունքների հատուկ շեշտումը. նախ` որ թեեւ Շարժումը ողջունում է վարչախմբի դեմ քաղաքական պատժամիջոցները, սակայն այն ամենեւին չի պաշտպանում տնտեսական պատժամիջոցների կիրառումը, եւ ավելին` կոչ է անում համապատասխան պետություններին ու կազմակերպություններին` զերծ մնալ Հայաստանին օգնության կասեցումից կամ նվազեցումից: Եվ երկրորդ` որ Շարժումը հավատարիմ է մնում Լեռնային Ղարաբաղի անվտանգության նկատմամբ Հայաստանի հանձնառությանը` զգուշացնելով Ադրբեջանին կամ որեւէ կողմի` ձեռնպահ մնալ Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակը շահարկելու եւ տարածաշրջանային անկայունություն հրահրելու գայթակղությունից:

Ուշագրավ եմ համարում նախագահի ելույթում ընտրությունների կամ ետընտրական զարգացումների վերաբերյալ Միացյալ Նահանգների, Ռուսաստանի կամ որեւէ այլ պետության քաղաքական դիրքորոշումներին չանդրադառնալը, ինչը դրական պետք է գնահատել. Շարժումը Հայաստանում ժողովրդավարության հաստատման խնդիրը չի դիտում եւ նպատակ չունի այն ներկայացնել աշխարհաքաղաքական շահերի, դրանց բախման կամ համատեղման տեսանկյունից: Միաժամանակ, ակնհայտ են Շարժման եւ Հայաստանի հասարակության սպասելիքները Եվրոպական ու տարածաշրջանային կառույցներից, որոնց հետ մեր երկիրն ունի փոխադարձ պարտավորություններ:

Նախագահի ելույթի` միջազգային այս հնչերանգն ակնհայտ է. առաջիկա մեկ-երկու ամիսներին իրադարձություններ են սպասվում, որոնք էական ազդեցություն կարող են ունենալ Հայաստանում իրավիճակի զարգացման վրա: Ակնկալվում է, որ մայիսի առաջին տասնօրյակում կհրապարակվի ընտրությունների վերաբերյալ Միջազգային դիտորդական առաքելության վերջնական միասնական զեկույցը: Հունիսին կգումարվի ԵԽԽՎ նստաշրջանը, որն, ինչպես հայտնի է, շարունակում է մնալ ԱՄՆ «Հազարամյակի մարտահրավեր» կորպորացիայի ուշադրության կենտրոնում: Նախագահի ելույթը, թվում է, աներկբայորեն սահմանում է այս կառույցներից հայաստանյան հասարակության սպասելիքները, եւ պետք է հուսալ, որ դրանք լուրջ ուշադրության կարժանանան Հայաստանում քաղաքական իրավունքների, քաղաքացիական ազատությունների եւ իրավականության վերականգնման մեջ շահագրգիռ բոլոր ուժերի եւ դերակատարների կողմից:

շաբաթ, 4 հուլիս 2009

Նոր լիցք եւ բովանդակություն

14:16 Yerevan | 10:16 GMT | Tuesday 6 May 2008

Արմեն Խարազյան

Միջազգայնագետ

Որոնում

Արխիվ

Վերլուծական

Հնարավորությունների բացված դուռն ու քանդված մենաշնորհը

Քաղաքական

Լեգիտիմությունն է գտնում տիրոջը

Աշխարհ

Մերձավոր Արեւելքը` շարժման մեջ