Լեւոն Տեր-Պետրոսյան. «Այս իշխանությունը չի ճանաչվի»

14:06 Yerevan | 10:06 GMT | Wednesday 16 April 2008

Ռուսաստանյան «Նովիե Իզվեստիա» պարբերականն իր երեկվա համարում հարցազրույց է հրապարակել ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հետ: Ռուսաստանյան պարբերականը հարցազրույցը տպագրել է որոշ կրճատումներով, սակայն այն մենք ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում ամբողջությամբ: «Նովիե Իզվեստիայում» տպագրված հարցազրույցից դուրս մնացած հատվածներն ընդգծված են:

Հայաստանի իրավիճակը շարունակում է մնալ միջազգային հանրության ուշադրության կենտրոնում: ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատը ապրիլի 17-ին լսումներ է անցկացնելու այդ թեմայով: Կոնգրեսի Հելսինկյան կոմիտեի իրավապաշտպանների կարծիքով՝ փետրվարի 19-ին Հայաստանում կայացած նախագահի ընտրությունները բերել են «լուրջ քաղաքական ճգնաժամի»: Այդ հարավկովկասյան երկրի իրավիճակի մասին մեր թերթին արդեն պատմել են իշխանության ներկայացուցիչները: Այսօր մենք հրապարակում ենք հարցազրույց ընդդիմության առաջնորդ, ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հետ:

- Ինչպիսի՞ն է Ձեր գնահատականը նախագահի ընտրություններից առաջ եւ հետո կատարված իրադարձությունների վերաբերյալ:

- Այն, ինչ կատարվեց փետրվարի 19-ին, որեւէ կերպ չի կարելի ընտրություններ անվանել: Դա կոպտագույն բռնություն էր ժողովրդի կամքի վրա: Այդ օրվան նախորդեցին իմ հազարավոր կողմնակիցների ձերբակալությունները եւ ոստիկանություն բերման ենթարկելը: Նրանց սպառնում էին, ահաբեկում, որ չմասնակցեն իմ քարոզարշավին: Իմ հանրահավաքներին իշխանությունները սադրանքներ էին կազմակերպում, իշխանության վերահսկողության տակ գտնվող հեռուստատեսային բոլոր ալիքներով ընտրարշավի միակողմանի լուսաբանում էր ընթանում, փորձում էին իմ անձը դեմոնիզացնել ժողովրդի մեջ: Իսկ ընտրությունների օրը կազմակերպվեց իմ երկու հարյուր կողմնակիցների, վստահված անձանց, դիտորդների ծեծ: Ամենից սարսափելին սկսվեց ժամը 20-ից հետո, երբ փակեցին տեղամասերը ձայների հաշվարկի համար: Իրականացվեց վստահված անձանց համատարած վտարում եւ ընտրությունների արդյունքների կեղծում: Հետեւեցին ԵԱՀԿ դիտորդների երկու զեկույցներ: Հատկապես կոշտ էր երկրորդը: Նրանից հետեւում էր, որ ընտրություններ, որպես այդպիսին, չեն եղել, եւ հետեւաբար մենք չենք կարող ճանաչել դրանք: Հետագա բազմահազարանոց խաղաղ հանրահավաքներն ապացուցեցին, որ ժողովուրդը եւս չի ընդունում այդ փաստերը: Այն օրը, երբ մեզ միացան Սերժ Սարգսյանի հանրահավաքի մասնակիցները, ցուցարարների քանակը հասավ 300-400 հազարի: Իսկ ակտիվիստների նման քանակությունը արդեն ողջ ժողովուրդն է: Իշխանությունները հասկանում էին, որ այդ մթնոլորտում Սահմանադրական դատարանը չի կարող իրենց համար ընդունելի վճիռ կայացնել: Պետք էր փոխել մթնոլորտը, եւ նրանք կազմակերպեցին սադրանք՝ Ազատության հրապարակում հանրահավաքի ցրումը: Դա մանրակրկիտ կերպով պլանավորված ծրագիր էր՝ ընդհուպ խանութների թալանը եւ ցուցարարների գնդակահարումը: Նրանց առիթ էր պետք ՍԴ նիստն անցկացնել արտակարգ դրության պայմաններում, եւ նրանք հասան դրան:

- Ի՞նչ կասեք այսօրվա իրավիճակի վերաբերյալ:

- Հայաստանում քաղբանտարկյալների թիվը հասնում է 150-ի: Ես չեմ ճանաչում Եվրոպայի խորհրդի անդամ այլ պետություն, որտեղ քաղբանտարկյալներ կան: Կալանքի տակ են իմ գրեթե բոլոր վստահված անձինք, իմ շտաբների բոլոր ղեկավարները: Շատերը ստիպված են թաքնվել: Ավելին` գյուղերում, որտեղ ես հաղթել եմ, աշխատանքից ազատում են գյուղերի ղեկավարներին: Աշխատանքից ազատում են այն ընտրական հանձնաժողովների նախագահներին, որտեղ ես հաղթել եմ: Ամեն օր ոստիկանություն եւ ԱԱԾ են հրավիրվում տասնյակ մարդիկ, որոնք քաղաքացիական ակտիվություն են ցուցաբերել: Նրանց սպառնում են, հեռացնում աշխատանքից, հարվածում նրանց բիզնեսին: Ապրիլի 9-ին, միջազգային հանրության, եւ առաջին հերթին եվրոպական կազմակերպությունների, օրհնությամբ Հայաստանը ստացավ բռնապետական, քրեական վարչակազմ, որը, մեղմ ասած, չի վայելում ժողովրդի վստահությունը: Նույնիսկ նրանք, ովքեր քվեարկել էին Սերժ Սարգսյանի օգտին, այն ջարդից հետո, որը խաղաղ ցուցարարների գլխին բերեցին իշխանությունները, մեծ մասամբ նրանց դեմ են: Հասարակության կողմից սրվելու է ատելությունը իշխանությունների դեմ: Այսինքն` եթե կուզեք դասական «գանդիզմ», քաղաքացիական անհնազանդություն, եւ մենք ուղղորդելու ենք այդ տրամադրությունները: Եթե հարցնեք ինձ, թե ի՞նչ եմ անելու, կասեմ՝ ձեւավորելու եմ որոշակի հասարակական կարծիք, որ այս իշխանությունը չճանաչվի: Թե ինչպիսի քաղաքական ձեւեր դա կընդունի` ես հիմա չեմ կարող ասել: Թե ինչպիսի քաղաքական քայլերի կհանգեցնի` ցույց կտա ժամանակը: Դրա համար օգտագործելու ենք բոլոր հնարավոր օրինական միջոցները:

- Ինչպե՞ս եք գնահատում արեւմտյան կառույցների արձագանքը Հայաստանի ընտրություններին:

- Հայաստանը ԵԱՀԿ եւ ԵԽ անդամ է եւ նրա կառավարությունը որոշակի պարտավորություններ ունի այդ կազմակերպությունների առաջ: Դրա հետ մեկտեղ, կարծում եմ, որ այդ կազմակերպությունները եւս պարտավորություններ ունեն մեր ժողովրդի առջեւ: Այդ ժողովրդի իրավունքների պաշտպանությունը, ժողովրդավարության զարգացումը, երկրում օրինականության ամրապնդումը նրանց պարտավորություններն են մեր ժողովրդի առջեւ: Սակայն Հայաստանի կառավարությունից խստորեն պահանջելով պարտավորությունների կատարում, միաժամանակ մոռանում են իրենց՝ մեր ժողովրդի առջեւ ունեցած պարտավորությունների կատարման մասին: Այստեղից էլ Հայաստանում կատարված իրադարձությունների նկատմամբ այդ ֆորմալիստական մոտեցումը:

Ընտրությունների մասին: Դա առաջին անգամը չէ: Նրանք գալիս են, ինչ-որ առաքելություն կատարում, վերադառնում եւ զեկուցում իրենց ղեկավարությանը՝ ինչ-որ թերություններ ենք տեսել, ինչ-որ հանձնարարականներ ենք տալիս, որ հաջորդ ընտրություններին վերացնեն, հետագա բարելավման հույս ունենք, օրենսդրության մեջ դրական քայլեր, իսկ իշխանության մոտ՝ ժողովրդավարության խորացման ցանկություն ենք նկատում: Ի՞նչ եմ տեսնում այս ամենում: Իրենց գոյության արդարացում: Դրանք, ըստ էության, մաքուր բյուրոկրատական կազմակերպություններ են՝ նկատի ունեմ աշխատակազմը: Այնտեղ հավաքվել են դիվանագետ թոշակառուներ եւ երիտասարդ կարիերիստներ, որոնք չեն կարող ասել, որ իրենց պատասխանատվության տակ գտնվող երկրներից մեկում ամեն ինչ վատ է: Այդ դեպքում նրանց հարցնելու են՝ բա մինչեւ այժմ ինչո՞վ եք զբաղվել: Դա այժմ հասկանում են Երոպայում, կան քննադատություններ, հոդվածներ այդ ուղղությամբ: Եթե առաջ այդ կազմակերպությունների դեմ հանդես էին գալիս հիմնականում կառավարությունները, ապա այժմ նրանց դեմ հանդես է գալիս արդեն հանրությունը, ընդդիմությունը, ինչը նրանց համար առանձնապես վտանգավոր է: Դա եւ Վրաստանում է եղել, եւ Հայաստանում, եւ Ադրբեջանում կան նման միտումներ: Այդ կազմակերպությունների դիտորդների գործողություններից դժգոհ են բոլորը: Գալիս են, խախտումների ցանկ կազմում, վերջում էլ հայտարարում, թե այդ խախտումները չեն ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա: Ես հարցնում եմ նրանց՝ եթե հազարավոր մարդիկ բերման են ենթարկվել ոստիկանական բաժանմունքներ, եթե մարդկանց ծեծել են, ձերբակալել, եթե գնում է միակողմանի քարոզչություն, այդ ամենը չի՞ ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա: Ամեն ինչ նկարագրում են, վերջում էլ նման անհեթեթ ձեւակերպում: Ես չգիտեմ` դա տրամաբանության պակա՞սն է, թե՞ անբարոյական ինչ-որ բան... Գրում ես, թե տասնյակ վստահված անձանց դուրս են վտարել ձայների հաշվման ժամանակ, եւ դա չի՞ ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա: Կարծում եմ՝ վաղ թե ուշ այդ կազմակերպությունները պիտի բարեփոխվեն:

- Ինչպիսի՞ն եք տեսնում Հայաստան-ՆԱՏՕ փոխհարաբերությունները:

- Դա չարչրկված հարց է: Հայաստանի քաղաքական օրակարգում նման հարց դրված չէ: Ոչ իմ իշխանության, ոչ էլ Քոչարյանի օրոք նման հարց դրված չի եղել, եւ խոսել դրա մասին իմաստ չունի: Ինչ վերաբերում է ՆԱՏՕ-ի հետ փոխհարաբերություններին տարբեր ծրագրերի շրջանակներում` նման հարաբերություններ բոլորն ունեն: Նույն Ռուսաստանը եւս ունի, նույնիսկ ավելի սերտ, քան Հայաստանը: Փաստ է, որ Հայաստանը գտնվում է ԱՊՀ անվտանգության համակարգում: Առայժմ դա Հայաստանին ձեռք է տալիս, եւ ես որեւէ առիթ չեմ տեսնում Հայաստանին արհեստականորեն մղել այլ ուղղությամբ: Առավել եւս, որ ոչ մեկը չի հրավիրում:

- Ինչպե՞ս կարելի է հասնել գոնե նվազագույն առաջընթացի Ղարաբաղի խնդրի լուծման ուղղությամբ:

- Լավագույն լուծումը ներկա պահին կլինի ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների ներկայացրած կարգավորման նախագծի անհապաղ իրականացումը: Սակայն այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանը հասավ ՄԱԿ-ի ԳԱ հայտնի բանաձեւին, այդ նախագծի իրականացումը խնդրահարույց է:

- Ինչպիսի՞ն եք տեսնում Հայաստանում ռուսական բիզնեսի եւ Ռուսաստանում հայկական բիզնեսի հեռանկարները:

- Դա պարզունակ է: Եթե Սերժ Սարգսյանը մնա նախագահ, գործող քրեական համակարգը կախված կլինի քրեական Ռուսաստանից: Կլինի բիզնես, կլինի համագործակցություն, բայց դա հիմնականում կլինի Հայաստանի եւ Ռուսաստանի քրեական աշխարհների միջեւ: Ցանկացած այլ, օրինապաշտ իշխանության դպքում կլինեն չափազանց սերտ, նորմալ հարաբերություններ ռուսական պետության հետ:

- Դուք հայտնի գիտնական եք: Կապեր ունե՞ք ռուսաստանցի գործընկերների հետ:

- Իհարկե. ուղիղ կամ միջնորդավորված, բայց ունեմ: Հիմնականում իմ լենինգրադյան գործընկերների հետ: Նրանք արեւելագետներ են. պատմական գիտությունների դոկտորներ Կարեն Յուզբաշյան, Ելենա Մեշերսկայա, Ալեքսանդր Խոսրոեւ, Էրմիտաժի տնօրեն Միխայիլ Պիոտրովսկի, ԼՊՀ արեւելագիտության ֆակուլտետի դեկան Իվան Ստեբլին-Կամենսկի: Նրանք բոլորն իմ ընկերներն են: Հանդիպում ենք, իհարկե, ոչ հաճախ, երբ նրանք հնարավորություն են ունենում ժամանել Երեւան:

շաբաթ, 4 հուլիս 2009

Լեւոն Տեր-Պետրոսյան. «Այս իշխանությունը չի ճանաչվի»

14:06 Yerevan | 10:06 GMT | Wednesday 16 April 2008

Որոնում

Արխիվ

Վերլուծական

Հնարավորությունների բացված դուռն ու քանդված մենաշնորհը

Քաղաքական

Լեգիտիմությունն է գտնում տիրոջը

Աշխարհ

Մերձավոր Արեւելքը` շարժման մեջ