«Ժողովրդավարություն ասածը մեզ է պետք»

14:02 Yerevan | 10:02 GMT | Saturday 29 March 2008

Մարինե Խառատյան

Հետընտրական շրջանում Հայաստանի տնտեսության իրավիճակի մասին երեկ զրուցեցինք տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Թաթուլ Մանասերյանի հետ:

-Պարոն Մանասերյան, մարտի մեկի դեպքերից հետո միջազգային հանրությունը քննադատեց բռնություններն ու սպանությունները եւ հանդես եկավ բազմաթիվ հորդորներով, որոնք իշխանությունները հրաժարվեցին իրականացնել եւ հարցականի տակ դրվեցին Հայաստանին տրվող միլիոնավոր դոլարների օգնությունները: Իշխանությունները նաեւ հակադարձեցին, թե մենք մեր ներքին ռեսուրսներով, ՌԴ օգնությամբ դրա տակից դուրս կգանք: Նման կեցվածքը ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ Հայաստանի տնտեսության վրա` հատկապես ներդրումների մասով:

- Նախընտրական եւ հետընտրական փուլերում ցանկացած երկրում ժամանակավոր դադար է գործարարության շրջանակներում եւ որեւէ լուրջ ներդրումային ծրագրեր չեն իրականացնում: Հայաստանում իսկապես լուրջ, ոչ սովորական իրավիճակ է: Այս իրավիճակում իհարկե քաղաքական լուծումներ պետք է գտնվեն: Ազդեցությունն արդեն ակնհայտ է մեր տնտեսության վրա, որովհետեւ ոչ միայն արտաքին ներդրողներն են դադար առել, այլեւ ներսում անգամ դարձյալ սպասողական վիճակ է: Ոչ միայն անորոշություն, այլեւ զգուշավորություն կա բավական լավ ընդգծված: Նախ` միջազգային հանրություն կոչվածը ինքներս ենք ընտրել, երբ հռչակել ենք ժողովրդավար երկիր ՀՀ-ն, միաժամանակ անդամակցել ենք մի շարք կառույցների` դրանով դրսեւորելով մեր քաղաքական կամքը եւ ի լուր աշխարհի ասելով, որ մենք հենց դավանում ենք նույն արժեքները: Հրաժարվել այդ սկզբունքներից եւ անտեսել, թե ինչ են ասում միջազգային կառույցները, կարծում եմ, անհեռատես կեցվածք կլինի: Թեեւ ոչ ոք չի ասել, որ հենց իրենց թելադրանքով պետք է ղեկավարվի երկիրը, բայց պետք է անպայման հաշվի առնել, որովհետեւ այդտեղ կան հորդորներ, որոնք բխում են հենց մեր շահերից: Առաջին հերթին ժողովրդավարություն ասածը մեզ է պետք, մենք ինքներս պետք է վստահ լինենք, որ մեր երկիրը ճիշտ երկիր է դարձել: Ճիշտ այն առումով, որ մարդու համար հավասար պայմաններ կան ապրելու եւ իրեն դրսեւորելու: Այն, ինչ մենք արտերկրից լսում ենք, թե այս կամ այն ծրագիրը կդադարեցվի եւ դրան ի պատասխան ոմանք փորձում են ասել, թե մեր ներքին ռեսուրսները բավարար են, ես մտավախություն ունեմ, որ այդպիսով մենք ինքներս մեզ կարող ենք որոշակի շրջանակների մեջ դնել: Ժողովրդավար, մրցունակ տնտեսություն ունեցող երկիրը պետք է բաց լինի բոլորի հետ հարաբերվելու: Ես հիմնավոր չեմ համարում նման կեցվածքը: Խոսքը չի գնում միայն օգնության մասին, խոսքը գնում է համարժեք եւ արժանապատիվ գործընկերային հարաբերություններ ձեւավորելու մասին:

- Պարոն Մանասերյան, փաստորեն Սերժ Սարգսյանի ապագա վարչապետացուներից մեկը` ԿԲ նախագահ Տիգրան Սարգսյանը հայտարարում է, թե մենք ներքին ներուժով կիրականացնենք այդ ծրագիրը, ՌԴ-ն մեզ կօգնի, եթե իրոք այդպես է, ապա ներքին ներուժով ինչու՞ չենք կարողանում հաղթահարել հետընտրական ճգնաժամը գների աճի հետ կապված եւ ինչու՞ ՌԴ-ն մեզ չի օգնում այդ հարցում:

- Ես այդ հարցին կպատասխանեմ ճիշտ նույն կերպ, ինչպես ասացի ժողովրդավարության հետ կապված: Առաջին հերթին դա մեր ներքին խնդիրներն են, մենք ինքներս պետք է դա կարգավորենք: Հետո նոր արդեն նայենք դեպի դուրս, թե ինչպես կարող է մեկ այլ պետություն կամ կառույց մեզ օգտակար լինել: Մենք այստեղ գործ ունենք մենաշնորհների հետ, կլանների հետ, որոնք դեռ կան: Առայժմ դրանք լրջագույն պրոբլեմ են մեր տնտեսության զարգացման համար: Այսինքն` տնտեսական ժողովրդավարությունը մեզ մոտ չի կայացել: Այս առումով մենք ոչ միայն արտաքին ներդրողին ենք վանում, այլեւ ներքին: Դրա համար անգամ որոշ կայացած գործարարներ գերադասում են ներդրումներ անել դրսում:

- Նախընտրական շրջանում Ռ.Քոչարյանը արդարանում էր, թե ավերված տնտեսություն է ժառանգել, իսկ ինքը Հյուսիսային պողոտա է կառուցել: Այսօր նա ի՞նչ տնտեսություն է թողնում:

- Եթե զուտ մասնագիտական առումով մոտենանք հարցին, կարելի է ասել, որ այսօր մենք հստակ կայացած ազգային տնտեսություն դեռ չենք ձեւավորել: Եթե նայենք անցած ժամանակահատվածին, հաստատ մի բան տեսնելու ենք, բայց դա վերագրել մինչ օրս գործող իշխանությանը ես չեմ պատրաստվում: Կա գործարարների որոշակի շրջանի համառություն, որոնք անգամ խաբվելով, տուժելով, վնասվելով իրենց գործն արել են, բերել են ինչ-որ մի հանգրվանի են հասցրել: Գումարներ են եկել նաեւ այս իշխանությանը, սա էլ չի կարելի բացառել, բայց սա այն չէ, ինչ ես եմ ուզում տեսնել: Սա այն չի, ինչ Հայաստանը կարող է անել եւ շատ ավելի արագ կարող է անել: ...Ես պիտի ասեմ` այն, ինչ սկսվեց 90-ականներից, շարունակվեց եւ խորացավ Ռ.Քոչարյանի ժամանակ եւ արդյունքն այն է, որ մենք ունենք մենաշնորհներ, կլաններ եւ չունենք առողջ մրցակցային դաշտ: Փոքր եւ միջին բիզնեսի զարգացումն առայժմ միայն խոսակցություն է: Այդ բիզնեսը միշտ կուլ է գնում խոշորին: Ինչ վերաբերում է Քոչարյանի ստացած եւ թողած ժառանգությանը, ապա կարծում եմ, որ երկրի առաջին նախագահը մի էջ է մեր անկախ պետականության պատմության մեջ` իր թողած քաղաքական եւ տնտեսական ժառանգությամբ, երկրորդ նախագահը` այլ էջ, իսկ նոր նախագահը` նոր էջ կարող է լինել, եթե ձեւավորվեն եւ գործեն հակակշիռների այն մեխանիզմները, որի մասին մոտ օրերս պատրաստվում եմ հրապարակավ իմ խոհերը շարադրել:

- Մոտավոր հաշվարկներ ունե՞ք, թե ընտրությունների ժամանակ որքան գումար է ծախսվել եւ ի՞նչ գումարներ են ներդրվել: Հատկապես հաշվի առնելով, որ հետընտրական թանկացումները շատերը պայմանավորում են ընտրությունների ժամանակ օլիգարխների կատարած ներդրումներով, որոնք էլ այսօր բարձրացրել են իրենց ապրանքների գները:

- Ես ինքս իհարկե տեղյակ եմ, թե ինչ է կատարվում համաշխարհային շուկայում: Մեզ մոտ, որպես կանոն, գների ցատկը մի քանի անգամ ավելի բարձր է, քան համաշխարհային շուկայում: Նույնը փոխարժեքների հետ կապված եւ այլն: Կան, իհարկե, ներքին գործոններ, որոնք ազդում են, բայց, ցավոք, ես չեմ տիրապետում ինֆորմացիային, թե ով ինչքան է ծախսել: Անզեն աչքով տեսանելի է, որ գոնե մի քանիսը թեկնածուներից բավական լուրջ ֆինանսական թիկունք են ունեցել: Ոչ միայն անհատները, այլեւ կուսակցությունները թափանցիկ չեն գործում: Ես մի քիչ կասկածներ ունեմ, որ դրանք միայն ներքին ռեսուրսներ են, եթե դուք ասում եք` օլիգարխներ եւ այլն: Ցանկացած երկրում օլիգարխներ անվանենք նրանց, թե խոշոր գործարարներ, իրենք իրենց հույսը կապում են այս կամ այն թեկնածուի հետ եւ սկսում են սրան կամ նրան ֆինանսավորել: Ընտրություններից հետո յուրաքանչյուրն ուզում է իր դրած գումարը ետ բերել: Սա միշտ եղել է եւ ոչ միայն մեզ մոտ:

հինգշաբթի, 28 օզոստոս 2008

«Ժողովրդավարություն ասածը մեզ է պետք»

14:02 Yerevan | 10:02 GMT | Saturday 29 March 2008

Մարինե Խառատյան

Որոնում

Արխիվ

Վերլուծական

Արման Գրիգորյան. «Վրաստանը կորցրեց անգամ ձեւական վերահսկողության հույսը»

Քաղաքական

Քայլող եւ կանգնած ցուցապաստառներ

Աշխարհ

Վախճանվեց նախորդ դարի սպանության վկայագիրներից մեկը