Կատարվածի պատասխանատուն երկրի իշխանությունն է

14:59 Yerevan | 10:59 GMT | Friday 7 March 2008

Մարինե Խառատյան

Մեր հարցերին պատասխանում է ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության քարտուղար Ստյոպա Սաֆարյանը:

-Պարոն Սաֆարյան, ինչպե՞ս եք գնահատում ներկա իրավիճակը:

- Ստեղծվել է սարսափելի անհասկանալի իրավիճակ: Լրատվական շրջափակումը մարդկանց կրքերը ոչ միայն շիկացած է պահում, այլեւ մեծագույն խոչընդոտներ է ստեղծել հանրահավաքի մասնակիցների վիճակի եւ գտնվելու վայրի մասին տեղեկություններ ստանալու հարցում: Որքան էլ պաշտոնական լրատվամիջոցները վկայակոչում են, թե անհայտ կորածներ չկան, մենք անընդհատ ահազանգեր ենք ստանում, որ այսինչ մարդիկ անհայտացած են: Ի դեպ, անհայտացածներին պետք է բաժանել երկու մասի` մարդիկ, որոնք միգուցե իսկապես չկան եւ մարդիկ որոնք պարզապես թաքնվում են` հասկանալով, որ եթե հանրահավաքի ամենաշարքային մասնակցին բռնի կերպով բերման են ենթարկում իրավապահ մարմիններ եւ կալանավայրեր եւ ենթարկում դաժան բռնությունների, իրենց եւս կարող է նույն ճակատագիրը սպառնալ: Նման ահազանգեր ստացել ենք մարտի 1-ի վաղ առավոտից սկսած: Մեր ֆրակցիայի պատգամավորների հետ ականատես ենք եղել բռնությունների ենթարկված անձանց, անգամ անչափահաս երեխաների, ովքեր բերման են ենթարկվում բաժիններ: Բնականաբար հասարակության մի հատվածը վախենում է պարզապես հայտնել իր տեղը, այդ մասին տեղյակ չպահելով անգամ սեփական հարազատներին, իսկ հարազատները դիմում են մեզ` նրանց գտնվելու վայրը պարզելու խնդրանքով: Մյուս մասը, ինչպես արդեն նշեցի, չեմ բացառում, որ այնուամենայնիվ արդեն գոյություն չունեն, որովհետեւ մենք զրուցել ենք հանրահավաքի մի քանի մասնակիցների հետ, ովքեր վկայում են, որ զոհերը եղել են շատ ավելին, քան ներկայացվում է պաշտոնապես: Անգամ Մարտակերտում տեղի ունեցած միջադեպի հետ կապված կա կարծիք, որ Երեւանում սպանված զինվորների դիակները դիրքերից բերելու նպատակով է հրահրվել այս միջադեպը: Թեպետ դեռ հերքում են, որ հայկական կողմն ունի զոհեր, այդուհանդերձ, ադրբեջանական կողմը եւ միջազգային լրատվությունը դա ներկայացնում է իբրեւ փաստ եւ խոսում է հայկական կողմի 12 սպանվածների մասին: Այս պահին մեզ դիմում են կալանավայրերում բռնությունների կիրառման փաստերի հետ կապված: Քիչ առաջ ահազանգ ստացանք ՆԺԿ ղեկավար Արամ Կարապետյանի եւ գլխավոր դատախազի նախկին տեղակալ Գագիկ Ջհանգիրյանի նկատմամբ բռնությունների կիրառման փաստի վերաբերյալ: Փորձում ենք Կարմիր խաչի, այլ գրասենյակների օգնությամբ ճշտել ինֆորմացիան եւ տեղեկանալ նրանց առողջական վիճակի մասին: Պիտի ի լուր աշխարհի ասեմ, որ իշխանությունները հրաժարվում են այլեւս պատգամավորներին թույլ տալ մուտք գործել ձերբակալվածների եւ կալանավորվածների պահելու վայրեր, թեեւ օրենքով ամրագրված է, որ պատգամավորներն առանց արգելքի կարող են մտնել այդ վայրեր եւ ծանոթանալ պայմաններին: Նախօրեին ԱԺ ամբիոնից արգելքի մասին հայտարարեց անձամբ գլխավոր դատախազը: Մեր պատգամավորների մուտքը դիահերձարաններ նույնպես խոչընդոտվում է:

- Որքա՞ն մարդ կա, որի գտնվելու վայրն անհայտ է այս պահին:

- Նման վիճակագրություն որեւէ մեկը, կարծում եմ, չի կարող ներկայացնել: Մենք այս պահի դրությամբ կխուսափենք որոշ մարդկանց անուններ կամ թվեր ասելուց, որովհետեւ այսօրվա ընթացքում փորձելու ենք հանդիպել հարազատներին, փորձելու ենք գտնել այն մարդակնց, ովքեր կարող են տեղեկատվություն տալ նրանց գտնվելու վայրի մասին, եթե իհարկե դա հնարավոր է: Կարծում եմ` մոտ օրերս մենք հնարավոր է կարողանանք որոշ տեղեկություններ տալ:

- Ասել է թե` ակնառու է, որ պաշտոնական տվյալները իրականության հետ չե՞ն համընկնում:

- Միանշանակ: Թեպետ այլ ցուցանիշ չունեմ զոհվածների թվի վերաբերյալ, բացի պաշտոնապես հրապարակվածից, բայց երեկ մենք ԱԺ-ում ականատես եղանք, թե ինչպես է դատախազությունը ակնհայտորեն թաքցնում կամ ստում որոշ իրադարձությունների վերաբերյալ: Մասնավորապես` երեկ ԱԺ ամբիոնից իմ կողմից բարձրաձայնվեց քրգործում այն դրվագի բացակայությունը, որն, ըստ էության, վրդովվեցրել է ցուցարարներին ու հանգեցրել նրանց ու ոստիկանների նախնական բախմանը: Խոսքը վերաբերում է ոստիկանական Վիլիս մեքենայի կողմից վրաերթի ենթարկվածներին: Ես ինքս վրա եմ հասել այն պահին, երբ միջադեպը տեղի էր ունեցել: Ինձ մոտեցել է բժիշկը եւ խնդրել, որ հանրահավաքի մասնակիցների առջեւ հայտարարեմ, որ նրանց կյանքին վտանգ չի սպառնում: Նման միջադեպը թաքցնելը հասկանալի է` ինչու է արվում, որովհետեւ դա իսկապես այն կայծն էր, որն առավել թեժացրեց մթնոլորտը` ավելացնելով ժողովրդի զայրույթը: Թեպետ անգամ այդ միջադեպից հետո ցուցարարների կողմից որեւէ մեկի կյանքին վտանգ սպառնացող հարված չհասցվեց: Դատախազը իր միջնորդագրում չի հիշատակել նաեւ այն մասին, որ ցուցարարների մեջ եղել են ներդրված սադրիչ խմբեր: Մեր անդամներից շատերը ճանաչել են ԱԱԾ աշխատակիցների` քաղաքացիական հագուստով, ովքեր սադրիչ բնույթի գործողություններ են իրականացրել: Ակնհայտ էր, որ այդ միջնորդագիրը քաղաքական հետապնդման մի տեքստ է: Ահա թե ինչու ես չեմ հավատում պաշտոնական տեղեկատվությանը: Ես կարծում եմ, արտակարգ դրության հիմնական պատճառը ոչ այնքան ընդվզումը կանխելն էր, որքան որ տեղի ունեցածը պարտակելու ցանկությունն էր:

- Ինչ եք կարծում, ի՞նչ ընթացք կունենա պարտակելու գործընթացը:

- Պարտակելու գործընթաց է, բայց պիտի ասեմ, որ զուր, որովհետեւ հետեւում ես միջազգային մամուլի հրապարակումներին, ողջ աշխարհը արդեն գիտի` ինչ է տեղի ունեցել, ինչպես է տեղի ունեցել, կա հստակ խրոնոլոգիա, թե ռուսական, թե անգլիալեզու մամուլում: Իշխանությունների ջանքերը զուր են նաեւ այստեղ ժողովրդին որեւէ բան ապացուցելու, որովհետեւ այստեղ էլ ժողովուրդը հրաշալի գիտի, թե ինչ է տեղի ունեցել եւ ինչպես: Ընդհանրապես ասեմ, որ իշխանությունների հանդեպ անվստահությունն այնքան մեծ է, որ եթե անգամ նրանք այս իրավիճակում փորձեին ճիշտն ասել, միեւնույն է, չէին հավատալու:

- Իսկ ինչպե՞ս եք գնահատում քաղաքական կուսակցությունների վարքը: Չէ՞ որ մենք ունենք ազգասիրական բարձրագոչ գաղափարներ հռչակած բազմաթիվ կուսակցություներ, ու՞ր էին այդ կուսակցությունները մարտի 1-ին, ի՞նչ արեցին:

- Ես ցավում եմ, որ կուսակցությունները պահպանում են խոր լռություն եւ որեւէ արձագանք չկա: Ցավում եմ, որ արտահերթ նիստը, որի ընթացքում քննարկվում էր մեր 4 գործընկերներին պատգամավորական անձեռնմխելիությունից զրկելու հարցը, ըստ էության, բացի «Ժառանգության» պատգամավորներից որեւէ մեկը ելույթ չունեցավ: Ընդամենը եղան մի քանի պարզաբանման հարցեր: Միգուցե իրենք իրենց լռությամբ ցույց են տալիս, որ Հայաստանում քաղաքական համակարգ գոյություն չունի, ապացուցում են, որ պրոցեսները քաղաքական ուժերը չէ, որ ղեկավարում են: Եթե այդ լռությունն ունի նաեւ այլ պատճառներ, ապա ես պետք է ցավ եւ մտահոգություն հայտնեմ, որ լռությունը պահպանվում է պարզապես ինչ-որ բան պարտակելու կամ թեկուզ ինչ-որ մի բանից վախենալու պատճառով: Վերջին հաշվով, սա այլեւս վեր է Տեր-Պետրոսյան-իշխանություն հակադրության հարթությունից: Այստեղ Տեր-Պետրոսյանի ընտրազանգվածի խնդիրը չէ: Այստեղ վճռվում է Հայաստանում ժողովրդավարություն, քաղաքական համակարգ եւ ընդհանրապես օրինավոր պետություն ունենալու խնդիրը: ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը, ԵԽԽՎ-ի, ԵՄ-ի, ՆԱՏՕ-ի ղեկավարները հայտարարել են, որ պետք է անհապաղ վերացնել արտակարգ դրությունը, վերականգնել բոլոր այն քաղաքական եւ քաղաքացիական իրավունքները, որոնցով օժտված են ՀՀ քաղաքացիները Սահմանադրությամբ, պահանջ է ներկայացվել ազատ արձակել ձերբակալվածներին, բայց մյուս կողմից` մենք տեսնում ենք ձերբակալվածների թվի ավելացում: Ամեն օր նոր մարդկանց են ձերբակալում: Երեկ գործող նախագահը հեռուստատեսությամբ չէր էլ թաքցնում, որ նոր ձերբակալվածներ դեռ լինելու են, անգամ նրանց խմբավորումներն էր հուշում: Հակառակ արտակարգ դրությունը դադարեցնելու կոչերին, գործող նախագահը հայտարարեց, որ նման հիմքեր չի տեսնում, ավելին` կոչ արեց, որ անգամ արտակարգ դրությունը հանելուց հետո քաղաքապետերն ու թաղապետերը մերժեն հանրահավաքների կազմակերպումը, մինչեւ իրավիճակը «խախանդվի»:

- ԱԺ-ում հայտնված ՀՅԴ-ին, ՕԵԿ-ին ՀՀ քաղաքացիները հսկայական թվով ձայներ են տվել: Կարելի՞ է ասել` քաղաքական կուսակցությունները դավաճանեցին ժողովրդին:

- Սեփական ընտրողի առաջ իրենց հաշվետվողականությունը թողնում եմ իրենց դատին: Դա իրենց խնդիրն է:

- Իսկ իրականում ինչպիսի՞ն պետք է լիներ քաղաքական դաշտի վարքագիծը:

- Կարելի է ասել, Հայաստանում չկա քաղաքական դաշտ, կա քաղաքական դաշտի իմիտացիա: Միայն արտաքուստ է թվում, թե քաղաքական ուժերը մասնակցում են որոշումների կայացմանը, որոշումները կայացվում են այլ մակարդակում, այլ մարդկանց կողմից եւ ընդամենը դրանք «լեգիտիմացվում են» իմիտացիոն քաղաքական ուժերի կողմից, այդ թվում` ԱԺ-ի: Իրականում, եթե լիներ քաղաքական համակարգ, քաղաքական ուժերը կցուցաբերեին պատշաճ ակտիվություն եւ նախաձեռնողականություն, որ ստեղծված ճգնաժամը լուծվեր քաղաքական համակարգի շրջանակներում եւ քաղաքական մեթոդներով: Ավաղ, քաղաքական կուսակցությունները չկատարեցին այն դերը, որն ակնկալվում էր այս ճգնաժամի լուծման առումով: Բնականաբար այդ հարցում մենք բոլորս պատասխանատվություն ենք կրում, մեղսակից ենք որոշակիորեն տեղի ունեցածի համար:

- Եվս մեկ հարց. Ռոբերտ Քոչարյանը երեկ վճռականությամբ հայտարարեց, որ կատարվածի բոլոր պատասխանատուները պետք է պատժվեն: Ձեր կարծիքով` ո՞վ է կրում կատարվածի պատասխանատվությունը:

- Միանշանակ երկրի իշխանությունը: Ոչ միայն իբրեւ ականատես եմ ասում, այլ նաեւ ելնելով այն դրույթից, որ երկրի անվտանգության երաշխավորը պետության գլուխն է, եւ սա ոչ այլ կերպ, քան երկրի անվտանգության խաթարում չես կարող անվանել: Ակնհայտ է նրա պատասխանատվությունը ժողովրդավարության նահաջի, վախի, ավտորիտարիզմի խորացման հարցերում: Սա գոնե ակնհայտ է:

հինգշաբթի, 28 օզոստոս 2008

Կատարվածի պատասխանատուն երկրի իշխանությունն է

14:59 Yerevan | 10:59 GMT | Friday 7 March 2008

Որոնում

Արխիվ

Վերլուծական

Արման Գրիգորյան. «Վրաստանը կորցրեց անգամ ձեւական վերահսկողության հույսը»

Քաղաքական

Քայլող եւ կանգնած ցուցապաստառներ

Աշխարհ

Վախճանվեց նախորդ դարի սպանության վկայագիրներից մեկը