Գլխավոր էջ Լրահոս Քաղաքական Արտաքին քաղաքական Աշխարհ Վերլուծական Տնտեսություն Հասարակություն Հարցազրույց

«Հավատացնում եմ, որ ինքս շատ լուրջ եմ վերաբերվում բոլոր մտահոգություններին»

17:12 Yerevan | 13:12 GMT | Wednesday 13 February 2008

Գագիկ Աբգարյան

ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ դիտորդական առաքելությունը հրապարակեց իր առաջին միջանկյալ զեկույցը: Այդ առիթով հանդիպեցինք առաքելության ղեկավար Գերտ Արենսի հետ:

- Ո՞րն է Ձեր առաջին եզրակացությունը նախագահական ընտրությունների քարոզարշավից:

- Առաջին միջանկյալ զեկույցի ժամանակահատվածին վերաբերող մեր բոլոր եզրակացությունները արտացոլված են հենց զեկույցում: Մեր իրական ամբողջական եզրակացությունները կարվեն միայն ընտրությունների ավարտից հետո: Չորեքշաբթի` փետրվարի 20-ին կթողարկվի մեր նախնական հայտարարությունը, որից հետո կթողարկվի վերջնական զեկույցը եւ դրան կհաջորդի եւս մեկ հայտարարություն: Առաջին միջանկյալ զեկույցում խոսք է գնացել ԶԼՄ-ների վերաբերյալ` այն առումով, որ տարբեր թեկնածուների քարոզարշավի լուսաբանմանը անհավասարակշիռ վերաբերմունք է ցուցաբերվել: Զեկույցում մեր մտահոգությունն ենք արտահայտել ընտրությունների նկատմամբ վստահության եւ քվեարկության գաղտնիության ապահովման ցածր մակարդակի առնչությամբ: Շատ ասեկոսեներ ենք լսում անձնագրերի եւ անձնագրային տվյալների հավաքագրման կամ ձայների առուվաճառքի մասին: Բայց հիմնականում շատ դժվար է նշված փաստերի վերաբերյալ իրական ապացույցներ գտնել: Իսկ մեր աշխատանքի հիմնական սկզբունքն է` հաշվետվությունում ներառել այն, ինչը ինքներս ենք տեսել եւ այն ամենը, ինչը հնարավոր է ապացուցել:

- Գաղտնիք չէ, որ նախագահական ընտրությունների իրական քարոզարշավը սկսվել է ոչ թե հունվարի 21-ից, այլ դրանից դեռ ամիսներ առաջ, այնինչ առաքելությունը դիտարկում է միայն այս փուլը: Այս փաստը ինչ-որ ձեւով ներառվելու՞ է վերջնական զեկույցում:

- Մենք մոնիտորինգ կարող ենք իրականացնել միայն մեր ներկայության ժամանակահատվածի վերաբերյալ: Ընտրությունները մեկօրյա միջոցառում չեն եւ մեծ ժամանակահատված ընկնում է ընտրություններից առաջ: Այդ է պատճառը, որ մենք իրականացնում ենք երկարաժամկետ դիտարկում, բայց որոշակի գործնական պատճառներից ելնելով` դա կարող ենք իրականացնել միայն ընտրություններից վեց շաբաթ առաջ: Եթե ընդհանուր առմամբ վերցնենք, ապա ընտրությունների վատ լինելու դեպքում ամենաահավոր բաները տեղի են ունենում հենց ընտրությունների օրը, ձայների հաշվարկի եւ արդյունքների ամփոփման ժամանակ: Ես դեռ չեմ խոսում այդ մասին, քանի որ ձայների հաշվարկ եւ ամփոփում տեղի չի ունեցել: Բայց ամեն դեպքում մենք այդ ամենը շատ ուշադիր դիտարկելու ենք:

- Եթե վաղվանից սկսած ամեն ինչ ընթանա եվրոպական չափանիշներին համապատասխան, հաշվի առնելով մինչ այսօր տեղի ունեցած ընտրական օրենքների խախտումները` վարչական ռեսուրսների օգտագործումը, ԶԼՄ-ների հակաքարոզչությունը մի թեկնածուի դեմ եւ մյուսի անզուսպ գովասանքը, պետական միջոցների օգտագործումը վարչապետի քարոզարշավի համար եւ այլն, հաշվի առնելով այս ամենը` Դուք կասե՞ք, որ ընտրություններն արտահայտել են ժողովրդի կամքը:

- Մենք ընտրությունները գնահատում ենք այն տեսանկյունից, թե ընտրությունները որքանո՞վ են համապատասխանում ԵԱՀԿ անդամ պետությունների կողմից ստանձնած պարտավորություններին: Այդ բոլոր պարտավորությունների հիմքում ընկած է մի հիմնական սկզբունք` ընտրությունը պետք է արտահայտի ժողովրդի կամքը: Այդպիսին կլինի՞ այս ընտրությունը, թե՞ ոչ` այդ մասին առայժմ կգերադասեի լռել: Եթե այնպես լինի, ինչպես դուք եք ասում, ապա կնշենք, որ եղել են որոշակի խախտումներ, բայց դրանք չեն շարունակվել:

- ԵԱՀԿ-ն դիտորդական առաքելություն է իրականացրել նաեւ 2007թ.-ի խորհրդարանական ընտրություններում, 2003-ին եւ այլն: Եվ բոլոր դեպքերում կարելի ասել դիտորդների գնահատականը տարբերվել է ժողովրդի տված գնահատականից: Ինչպե՞ս եք բացատրում այդ փաստը:

- Ինչպե՞ս են քաղաքացիները արտահայտում իրենց կարծիքը: Ի՞նչ միջոցով են տալիս իրենց գնահատականը:

- Մեր հետ հանդիպումներով, առօրյա շփումներով: Եվ վերջին հաշվով` սոցհարցումներով: Ի մասնավորի` ԳԵԼԱՊ-ը վերջին հարցումով պարզել է, որ բնակչության 63 տոկոսը 2007թ.-ի խորհրդարանական ընտրությունները համարել է ոչ արդար եւ ոչ թափանցիկ:

- Ես, իհարկե, տեղյակ եմ, որ երկրում կա ընտրությունների նկատմամբ վստահության ցածր մակարդակ: Դիտարկումն անցկացնելիս մենք հաշվի ենք առնում բոլոր կողմերի կարծիքները, իսկ այս դեպքում կողմերը երկուսը չեն, այլ ինն են: Մենք լսում ենք բոլոր կողմերից եկած քննադատությունը, բոլորի հասցեին: Օրինակ` թեկնածուներից մեկն ասում էր, որ անցած խորհրդարանական ընտրությունները ամենավատն էին անկախ Հայաստանի պատմության ընթացքում, բայց չի ապացուցում դա փաստերով, չի բացատրում, թե այն ինչո՞վ էր տարբերվում մյուս ընտրություններից: Մենք մեր եզրակացություններով կախված ենք պրոցեսի մասնակիցներից եւ մեզ համար ամենեւին հաճելի չէ, երբ ասում են` ընտրությունները կեղծվելու են: Մեզ պետք է դա ապացուցել: Օրինակ` շատ են խոսում անձնագիր եւ անձնագրային տվյալներ հավաքելու մասին: Բայց նույնիսկ ոչ իշխանական թեկնածուն չկարողացավ ապացուցել, որ դրանք հավաքվում են ընտրությունների համար ու հատկապես ի նպաստ իշխանական թեկնածուի: Մի այլ դեպքում ասում են, որ մարդկանց նկատմամբ ճնշումներ են գործադրվում, որպեսզի նրանք չխոսեն ընտրախախտումների մասին, հատկապես գյուղերում: Ասում եմ` տվեք 10-12 փաստ նման դեպքերի: Բայց նրանք ասում են, թե մարդիկ այնքան են ահաբեկված, որ հրաժարվում են խոսելուց: Ստացվում է, որ մենք աշխատում ենք մշուշում եւ եթե վաղը չխոսենք մեր չտեսած խախտումների մասին, մեզ կքննադատեն դրա համար:

- Մեզ մոտ այն կարծիքը կա, որ դիտորդական առաքելություններից ամեն մեկը մի որոշակի քաղաքականություն է իրականացնում եւ որպես կանոն` առաքելություն իրականացնող ԵԱՀԿ ու ԱՊՀ դիտորդների կարծիքները իրարից միշտ տարբերվում են: Քաղաքականությունը ի՞նչ դեր է խաղում ձեր առաքելության եզրակացություններում:

- 2004թ.-ին ինքս ղեկավարել եմ ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ ընտրությունների դիտորդական առաքելությունը Ուկրաինայում, այսպես կոչված` «նարնջագույն» հեղափոխության ժամանակ: Այնտեղ ընտրություններն ընթացան երեք փուլով եւ մեր հայտարարություններն ու եզրակացությունները ամեն անգամ տարբերվեցին ԱՊՀ դիտորդների կարծիքներից: Բայց քանի որ ԱՊՀ անդամ պետությունները նաեւ ԵԱՀԿ-ի անդամ են, եւ մենք փաստացի ընկեր կազմակերպություններ ենք, ուստի ձեռնպահ կմնանք նրանց գնահատականներ տալուց: Նրանց մասին խնդրում ենք հարցրեք պրն Ռուշայլոյին: Ուզում եմ հավատացնել, որ բոլոր մտահոգություններին ես ինքս շատ լուրջ եմ վերաբերվում: Ես ոչ մի պատճառ չունեմ որեւէ մեկի շահից ելնելով որեւէ քաղաքական նպատակ հետապնդել եւ ինքս էլ որեւէ ճնշման տակ չեմ:

- Առաքելությունները հաճախ այսպիսի բանաձեւ են օգտագործում` ընտրություններում որոշակի խախտումներ եղել են, բայց դրանք չեն ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա: Ինչպե՞ս եք որոշում տեղի ունեցած խախտումները, երբ վստահված անձանց ու հանձնաժողովի անդամներին ահաբեկում են եւ թույլ չեն տալիս հսկել ընտրությունները, էական ազդեցություն ունեցե՞լ են արդյունքների վրա, թե՞ ոչ:

- Նախադասությունը, որ դուք ասացիք, ես այդ ձեւակերպմամբ չէի գրի, քանի որ ցանկացած թերություն արդեն ազդում է ընտրությունների արդյունքի վրա: Հիմնականում գնահատականը մեկ այլ կերպ է ձեւակերպվում: Օրինակ` Ռուսաստանում մենք ասացինք, որ ընտրությունները չեն համապատասխանում ԵԱՀԿ պարտավորություններին:

Որոնում

Խմբագրի ընտրանին

• Քաղաքական ներկայացումից հետո Շահվերդյան ազգանունը նախարարի համար դարձավ պատիժ
• Եթե թողնեն բանալին

Վերլուծական

Եթե թողնեն բանալին

Որ Հայաստանում արտահերթ ընտրության համար հիմքերի բացակայության մասին դատողություններն իրենք են անհիմն` դրանում...

Քաղաքական

Փաստահավաք խմբի զեկույցը մարտիմեկյան դեպքերին բանակի մասնակցության մասին կլինի

Փաստահավաք խմբի ընդդիմադիր անդամները, ինչպես հայտնի է, աշխատում են իրենց թվով 5-րդ` վերջնական զեկույցի վրա:

Աշխարհ

Յոթ երգ` ութ բանի մասին

Արժույթի միջազգային հիմնադրամի առաքելության ղեկավար Մարկ Լյուիսը երեկ, փաստորեն, արդարացրել է Հայաստանի...

Արխիվ

Գլխավոր էջ Լրահոս Քաղաքական Արտաքին քաղաքական Աշխարհ Վերլուծական Տնտեսություն Հասարակություն Հարցազրույց

Copyright © 2004–2010 — “Zhamanak” Armenian-American Political Daily. All rights reserved.

Reproduction in whole or in part without permission is prohibited.